Islam, przed pełnym ukształtowaniem się jako religia, system prawny i jako wszechobejmująca ideologia rozpowszechniona i umocniona wśród różnych ludów, głównie na obszarach Azji i Afryki, stając się religią uniwersalną, pojawił się najpierw w swojej skromnej postaci na pustynnej Arabii, wśród „synów pustyni”- Beduinów, jako ich religia i ideologia. Kolebką islamu jest więc Arabia. Prorok islamu- Muhammad, był Arabem, głosił swoje posłannictwo w języku arabskim i kierował je przede wszystkim do Arabów.

Środowisko geograficzne i społeczne w jakim wyrastał islam wywarło bardzo istotny wpływ na charakter i ducha nowej religii. Prorok Muhammad był Arabem „z krwi i kości”, pielęgnującym tradycje dawnych przodków, znającym też dobrze potrzeby, pragnienia i marzenia swoich współrodaków, co również znalazło swoje odbicie w wielu wersetach głoszonej przez niego księgi- Koranie. Podstawą organizacji społecznej Arabów okresu przedmuzułmańskiego zwanego „okresem niewiedzy”- al dżahilijja był ustrój rodowo- plemienny, a najsilniejszymi więzami społeczności

beduińskiej były więzy krwi. Wszelka krzywda czy obraza wyrządzona jednemu człowiekowi rodu czy plemienia, była uważana za krzywdę i obrazę całego plemienia. W wyniku tego prowadziło to do częstych waśni i walk między poszczególnymi plemionami, a prawo zemsty było powszechnie stosowane. Żywa u Arabów świadomość pochodzenia od wspólnego przodka, silne przywiązanie do tradycji plemiennych spowodowały, że Arabowie pielęgnowali „wiedzę genealogii”- nasab. Genealogie poszczególnych plemion były silnie przechowywane i pamięć o wielkich przodkach przekazywana z pokolenia na pokolenie. (...) „Nauka genealogii” stała się później bardzo cenioną gałęzią wiedzy wśród Arabów.1 Wielką rolę w życiu dawnych Arabów epoki al.- dżahilijja odgrywał „walki międzyplemienne”- ghazawat, na pół łupieskie, na pół rycerskie wyprawy, których celem było bądź pomszczenie jakiejś krzywdy wyrządzonej człowiekowi plemienia, czy całemu plemieniu, bądź też chęć zdobycia łupu. Czasami takie walki trwały nawet kilkadziesiąt lat i były opisywane w poezji staro- arabskiej, jak również w specjalnych opowiadaniach zwanych „Dniami Arabów”- Ajjam al- Arab. Najbardziej znaną miejscowością, ruchliwym centrum handlowym i ośrodkiem życia duchowego, jeszcze przed islamem była Mekka. Głównymi bogactwami Mekki, był handel i pielgrzymki do świątyni- Al Kaby.

Wielkie karawany wyruszające z niej dwa razy do roku były istotnymi wydarzeniami w życiu tego miasta. Jedna wędrowała do Jemenu w lecie, a druga w kierunku Syrii- zimą.

1. Józef B i e l a w s k i „Islam” s. 18 Mówiąc o sytuacji religijnej w Arabii przed pojawieniem się islamu, należy jeszcze zwrócić uwagę, iż docierały do Arabii idee religijne: żydowskie i chrześcijańskie. Istniały tam nawet liczne kolonie żydowskie i chrześcijańskie, zwłaszcza w południowo- zachodniej części Arabii (...) Jednak te skupiska Żydów czy chrześcijan ograniczone były raczej do obszarów peryferyjnych Arabii, docierają najczęściej do osad miejskich, nie dosięgały prawie do głównego trzonu ludności Arabii- Beduinów, koczujących po pustyniach Arabii Centralnej czy wyżyny nadżdu.1 Okres przedmuzułmański nazwano potem okresem „niewiedzy”- al dżahilijja. Dopiero islam miał stać się światłem oraz mądrością Arabów. Spośród twórców wielkich religii, Muhammad jest bez wątpienia najbardziej historyczną postacią. Jego życiorys przepełniony jest niezwykłymi wydarzeniami i „cudownościami”, mimo iż sam prorok niejednokrotnie powiadał, że jest tylko zwykłym człowiekiem, posłańcem Boga- Allaha, by ostrzegać ludzi. Pewne wiadomości o życiu Proroka można znaleźć w samym Koranie, a następnie w tradycjach zwanych hadisami, jakie zachowywali w pamięci najbliżsi jego przyjaciele i towarzysze, którzy od początku uwierzyli w jego misję proroczą. Specjalna biografia proroka- „Sirat Muhammad”, została napisana w VIII w. Przez Ibn Ishaka, a zachowała się w drugiej redakcji, napisanej przez Ibn Hiszama (zm. 834).

Koran- „Recytacja” lub „Czytanie”- dla wierzącego muzułmanina nie jest dziełem proroka, lecz jest Objawieniem Allaha, przekazanym ludziom za pośrednictwem Jego posłańca- Muhammada. Księga ta zawiera nie tylko „dogmaty”, przykazania religijne i moralne, lecz również wszelkiego rodzaju przepisy prawne, często nawet drobiazgowe, które miały ogromne znaczenie dla rodzącego się społeczeństwa arabskiego, muzułmańskiego, które po pojawieniu się islamu uległo istotnym zmianom. Odpowiednie wersety Koranu stały się również podstawą nowej organizacji państwowej, czyli zawierały, jakbyśmy to dzisiaj powiedzieli zasady konstytucji.2

II. Pięć filarów islamu. Islam jako religia opiera się na „pięciu filarach”- arkan ad- din, którymi są: „wyznanie wiary”- szahada; „modlitwa”- salat; „post”- saum; „jałmużna prawem przypisana”- zakat, i „pielgrzymka do Mekki”- hadżdż. Niektórzy dodają jeszcze jeden filar, a mianowicie „święta wojna”- dżihat, przyjmuje to szczególnie sekta harydżytów.